<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<page xmlns="http://projectmallard.org/1.0/" xmlns:its="http://www.w3.org/2005/11/its" type="topic" style="task" id="movingaround" xml:lang="kk">

  <info>
    <link type="guide" xref="index#reading"/>
    <revision pkgversion="3.2" date="2011-09-05" status="final"/>
    <revision pkgversion="3.10.3" date="2014-03-22" status="review"/>
    <revision pkgversion="3.35.1" date="2020-02-15" status="review"/>

    <credit type="author">
      <name>Phil Bull</name>
      <email its:translate="no">philbull@gmail.com</email>
    </credit>
    <credit type="editor">
      <name>Anna Philips</name>
      <email its:translate="no">anna.cs.au@gmail.com</email>
    </credit>

    <include xmlns="http://www.w3.org/2001/XInclude" href="legal-unported.xml"/>

    <desc>Навигация, айналдыру және масштабтау.</desc>
  </info>

  <title>Құжат бойынша жылжу</title>

  <!-- TODO: split into smaller pages for 3.14 -->
  <p>Құжаттың әр беті бойынша келесі әдістердің кез келгенімен жылжуға болады:</p>

  <list>
    <item>
      <p>Тышқан дөңгелегін пайдаланып жоғары және төмен айналдыру. Бет бойынша тек тышқанды жылжыту арқылы қозғалу үшін:</p>
      <steps>
        <item>
          <p>Бетті оң жақ батырмамен шертіп, <gui>Автоайналдыру</gui> таңдаңыз.</p>
        </item>
        <item>
          <p>Төмен айналдыру үшін тышқан курсорын терезенің төменгі жағына қарай жылжытыңыз; терезенің неғұрлым төменгі жағына барсаңыз, ол соғұрлым тезірек айналады.</p>
        </item>
        <item>
          <p>Автоайналдыруды тоқтату үшін құжаттың кез келген жерін шертіңіз.</p>
        </item>
      </steps>
    </item>
    <item>
      <p>Құжат терезесіндегі айналдыру жолағын пайдалану.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Пернетақтадағы жоғары және төмен бағдарша пернелерін пайдалану.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Бетті тышқанмен ұстап алғандай сүйреу. Ол үшін:</p>
      <list>
        <item>
          <p>Тышқан курсорын беттің үстіне апарып, оны сүйреп апару үшін ортаңғы тышқан батырмасын басып тұрыңыз.</p>
        </item>
        <item>
          <p>Егер ортаңғы тышқан батырмасы болмаса, сол және оң жақ тышқан батырмаларын бір уақытта басып тұрып, сүйреңіз.</p>
        </item>
      </list>
    </item>
  </list>

<section id="between-pages">
  <title>Беттер арасында ауысу</title>

  <p>Құжат беттері арасында келесі әдістердің бірімен ауысуға болады:</p>

  <list>
    <item>
      <p>Пернетақтадағы <keyseq><key>Ctrl</key><key>Page Up</key></keyseq> немесе <keyseq><key>Ctrl</key><key>Page Down</key></keyseq> батырмаларын басыңыз.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Белгілі бір бетке өту үшін:</p>
      <list>
        <item>
          <p><link xref="headerbar">жоғарғы колонтитул жолағындағы</link> <gui style="input">Бетті таңдау</gui> өрісіне бет нөмірін теріп, <key>Enter</key> басыңыз.</p>
        </item>
        <item>
          <p>Егер құжаттың басына немесе соңына өткіңіз келсе:</p>
          <list>
            <item>
              <p>Пернетақтадағы <keyseq><key>Ctrl</key><key>Home</key></keyseq> басыңыз.</p>
            </item>
            <item>
              <p>Пернетақтадағы <keyseq><key>Ctrl</key><key>End</key></keyseq> басыңыз.</p>
            </item>
          </list>
        </item>
      </list>
    </item>
    <item>
      <p>Бір уақытта он бетке жылжу үшін <keyseq><key>Shift</key><key>Page Up</key></keyseq> немесе <keyseq><key>Shift</key><key>Page Down</key></keyseq> басыңыз.</p>
      <note style="tip">
        <p>Әдетте, сіз бір уақытта тек бір бетке жылжи аласыз. Егер беттер арасында тек айналдыру немесе сүйреу арқылы ауысқыңыз келсе, терезенің жоғарғы оң жақ бұрышындағы мәзір батырмасын басып, <gui style="menuitem">Үздіксіз</gui> таңдаңыз.</p>
      </note>
    </item>
  </list>

</section>

<section id="navigating">
  <title>Беттер тізімі немесе мазмұны арқылы навигация</title>

  <p>Файлды ашқанда, терезенің сол жағында бүйірлік панель болуы керек. Егер бүйірлік панель көрінбесе, жоғарғы сол жақ бұрыштағы <gui style="button">Бүйірлік панель</gui> батырмасын басыңыз немесе пернетақтадағы <key>F9</key> пернесін басыңыз.</p>

  <p>Бүйірлік панель құжаттағы барлық беттердің алдын ала қарауын көрсетеді.</p>

  <p>Беттер арасында бүйірлік панельдегі олардың үстіне шерту арқылы ауысуға болады.</p>

  <note>
    <p>Кейбір құжаттарда бүйірлік панельде көрсетуге болатын нұсқағыш немесе мазмұны болады. Оны көру үшін бүйірлік панельдің төменгі жағындағы <gui>Құрылым</gui> батырмасын таңдаңыз.</p>
    <note style="tip">
      <p>Көптеген құжаттар бұл мүмкіндікті пайдаланбайды, сондықтан олардың нұсқағышын бүйірлік панельде көре алмайсыз.</p>
    </note>
  </note>

</section>

<section id="zoom">
  <title>Масштабтау</title>

  <p>Масштаб деңгейін реттеу үшін:</p>

  <list>
    <item>
      <p>Жоғарғы оң жақ бұрыштағы ашылмалы мәзірден қажетті масштаб пайызын таңдаңыз.</p>
      <media type="image" src="figures/zoom.png" its:translate="no"/>
    </item>
    <item>
      <p>Сонымен қатар, жақындату үшін <keyseq><key>Ctrl</key><key>+</key></keyseq> немесе алыстату үшін <keyseq><key>Ctrl</key><key>-</key></keyseq> пернетақта жарлықтарын пайдаланыңыз.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Болмаса, <key>Ctrl</key> пернесін басып тұрып, масштабтау үшін тышқанның айналдыру дөңгелегін пайдаланыңыз.</p>
    </item>
  </list>

  <note>
    <p><gui>Бетке сыйдыру</gui> опциясы құжат бетін терезенің бүкіл <em>биіктігіне</em> сыйдырады.</p>
    <p><gui>Ені бойынша сыйдыру</gui> опциясы құжат бетін терезенің бүкіл <em>еніне</em> толтырады.</p>
    <p>Егер сіз кітаптағыдай қатар тұрған екі бетті бірден көргіңіз келсе, терезенің жоғарғы оң жақ бұрышындағы мәзір батырмасын басып, <gui style="menuitem">Қос беттік</gui> таңдаңыз.</p>
    <p>Егер allow-links-change-zoom gsetting мәні false болып орнатылса, сілтемелердің масштаб деңгейін өзгертуіне тыйым салынады.</p>
  </note>

  <p>Құжатты көру үшін бүкіл экранды пайдалана аласыз:</p>

  <list>
    <item>
      <p><key>F11</key> басыңыз.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Толық экран режимінен шығу үшін:</p>
      <p><key>F11</key> немесе <key>Escape</key> басыңыз</p>
    </item>
  </list>
</section>

</page>
